Ընտրիր մեկ մասնագիտություն ու տանջվիր ողջ կյանքդ
Մեզ մանկուց սովորեցնում են, որ կյանքը պետք է կառուցվի մեկ պարզ սցենարով․ ավարտել դպրոցը, ընտրել մասնագիտություն, ստանալ կրթություն և մինչև կյանքի վերջ աշխատել նույն մասնագիտությամբ։
Արդյունքում մենք 17 տարեկանում կայացնում ենք մեկ ընտրություն, որը պետք է որոշի, թե ովքեր կլինենք 40-ում:
Բայց ինչքա՞ն է հավանականությունը, որ դեռահասը կկարողանա կանխատեսել, թե իր կյանքից քսան կամ երեսուն տարի անց ինչն է իրեն իսկապես երջանկացնելու ու ոգեշնչելու։
Իրականությունն այն է, որ մենք ամբողջ կյանքի ընթացքում փոխվում ենք։ Փոխվում են մեր հետաքրքրությունները, արժեքները, նպատակները և նույնիսկ մեր մտածողության ձևը։ Գիտական հետազոտությունները ցույց են տալիս, որ կյանքի տարբեր փուլերում տարբեր ունակություններ են առավել արտահայտված։
Երիտասարդ տարիքում ավելի արագ ենք սովորում և հեշտությամբ հիշում նոր տեղեկատվություն։ Ավելի հասուն տարիքում զարգանում են հաղորդակցման հմտությունները, մարդկանց հետ հարաբերություններ կառուցելու կարողությունը, իսկ ավելի ուշ՝ սիստեմատիկ և ռազմավարական մտածողությունը։
Այսինքն՝ մենք ստեղծված ենք տարբեր ժամանակահատվածներում տարբեր ոլորտներում ուժեղ լինելու համար։ Այդ պատճառով բնական է, որ այն մասնագիտությունը, որը կատարյալ էր 20 տարեկանում, 35 կամ 40-ում այլևս չհամապատասխանի մեր արժեքներին ու ցանկություններին։
Այդ դեպքում ինչո՞ւ է մասնագիտությունը փոխելու գաղափարն այդքան վախեցնում։
Պատճառներից մեկը հոգեբանության և տնտեսագիտության մեջ հայտնի երևույթն է, որը կոչվում է անվերադարձ ծախսերի թակարդ (Sunk Cost Fallacy)։
Երբ արդեն երկար տարիներ ժամանակ, ուժ, գումար կամ ջանք ենք ներդրել որևէ գործի մեջ, սկսում ենք մտածել, որ այն թողնելը նշանակում է ընդունել, թե այդ ամենը զուր է եղել։
Բիզնեսում այս երևույթը հաճախ հանգեցնում է նրան, որ ընկերությունները շարունակում են ներդրումներ անել վնասաբեր նախագծերում միայն այն պատճառով, որ արդեն չափազանց շատ ռեսուրսներ են ծախսել դրանց վրա։
Կյանքում նույն մեխանիզմը հաճախ ավելի ուժեղ է գործում։
Շատ մարդիկ տարիներով մնում են այնպիսի աշխատանքի կամ մասնագիտության մեջ, որը վաղուց այլևս չի ոգեշնչում իրենց։ Ոչ թե որովհետև սիրում են այն, այլ որովհետև վախենում են, որ նոր ուղղություն ընտրելով՝ «կկորցնեն» արդեն ներդրած տարիները։
Բայց իրականում այդ ծախսերն արդեն անցյալում են։ Դրանք հնարավոր չէ վերադարձնել՝ անկախ նրանից, թե ինչ որոշում կկայացնենք այսօր։
Եթե շարունակում ենք մնալ այն գործում, որը մեզ չի զարգացնում և չի ուրախացնում միայն այն պատճառով, որ արդեն երկար ճանապարհ ենք անցել, ապա չենք վերադարձնում կորցրածը։
Պարզապես շարունակում ենք ներդնել մի ուղղության մեջ, որը մեզ այլևս չի համապատասխանում։
Իհարկե, նորից սկսնակի կարգավիճակում հայտնվելը հեշտ չէ։ Նոր մասնագիտություն սովորելը, անորոշության զգացումը, նոր միջավայրին հարմարվելը միշտ էլ պահանջում են համարձակություն։
Սակայն կարևոր է հիշել, որ իրականում ոչ ոք զրոյից չի սկսում։
Անգամ եթե փոխում ես ոլորտը, քեզ հետ տանում ես այն ամենը, ինչ արդեն սովորել ես՝ պատասխանատվություն, խնդիրներ լուծելու կարողություն, հաղորդակցման հմտություններ, փորձ, կարգապահություն, աշխատանքային մտածելակերպ։
Այս հմտությունները չեն անհետանում մասնագիտությունը փոխելու ընթացքում։ Դրանք դառնում են քո առավելությունը նոր ճանապարհին։
Կարիերան մեկ ուղիղ գիծ չէ։
Այն կարող է ունենալ շրջադարձեր և նույնիսկ ամբողջությամբ նոր ուղղություններ։ Եվ դա ոչ թե անհաջողության նշան է, այլ աճի բնական գործընթաց։
Երբեմն ամենաճիշտ որոշումը ոչ թե համառորեն նույն ճանապարհով շարունակելն է, այլ ժամանակին հասկանալը, որ դու արդեն փոխվել ես, և քո կյանքը նույնպես կարող է փոխվել քեզ հետ։ Որովհետև ամենակարևոր ներդրումը ոչ թե անցյալում ծախսած տարիներն են, այլ այն տարիները, որոնք դեռ առջևում են։
